Appearance
非简并微扰论的一二级修正梳理
- 原文: https://zhuanlan.zhihu.com/p/51579444
- 发布日期: 2018-12-07
- 分类: 量子力学基础与量子信息
非简并微扰论的一二级修正:
已知 是原始体系的哈密顿本征方程.
下面找不到[a][ii]等等式子就请用ctrl+f搜索.
所谓微扰就是在哈密顿量中加入一个很小的哈密顿量 {H}'} .
本征方程就应该是 ------[a]
因为{H}'}很小所以引起的态与能量的变化也是很小的.
可以将新的态与能量像下面这样进行多级展开表示:
\left\{ \begin{align} & \left| {\psi }_{n} \right\rangle =\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +\left| \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle +\cdot \cdot \cdot \\ & {E}_{n}=E_{n}^{\left( 0 \right)}+E_{n}^{\left( 1 \right)}+E_{n}^{\left( 2 \right)}+\cdot \cdot \cdot \\ \end{align} \right. -----[b]
若将引入的 {H}'} 看作无穷小修正, 则态和能量后面的项就是前面的高阶无穷小这种感觉. 即 且 (能量情况类似)
所以将**[b]带入[a]**既是:
\begin{align} & \ \ \ \ \ \left[ {H}^{\left( 0 \right)}+{H}' \right]\left[ \left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +\left| \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle +\cdot \cdot \cdot \right] \\ & =\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}+E_{n}^{\left( 1 \right)}+E_{n}^{\left( 2 \right)}+\cdot \cdot \cdot \right]\left[ \left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +\left| \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle +\cdot \cdot \cdot \right] \\ \end{align}
将他们展开后把等号右边的移到左边, 然后再将同一数量级的项放到一起:
会写成如下形式: $\left[ \cdot \cdot \cdot \right]+\left[ \cdot \cdot \cdot \right]\varepsilon +\left[ \cdot \cdot \cdot \right]{\varepsilon }^{\text{2}+\cdot \cdot \cdot =0$ ( $\varepsilon$ 象征无穷小)值得一提的是要将{H}'}视作一阶项, 即与 或 同级
实际上写出来是这样的:
\begin{align} & \ \ \ \ \left[ {H}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle \right] \\ & +\left[ {H}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +{H}'\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 1 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle \right] \\ & +\left[ {H}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle +{H}'\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 1 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 2 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle \right] \\ & +\cdot \cdot \cdot \\ & =0 \\ \end{align}
整体等于 0 即意味着各个数量级之和均是0, 故可以得到:
\left\{ \begin{align} & {H}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle =0 \\ & {H}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +{H}'\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 1 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle =0 \\ & {H}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle +{H}'\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 1 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle -E_{n}^{\left( 2 \right)}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle =0 \\ &\cdot\cdot\cdot\\ \end{align} \right.
上述括号内的式子我们自上而下分别称之为 [i] [ii] [iii] ...
我们的目标就是求得 的解析式, 即能量/状态的一二级修正.
值得一提的是, 我们接下来自然是选择 作为基矢量, 因为已知条件里面只有它.
**A.**求解 :
将**[ii]**投影到 上有:
化简得到: E_{n}^{\left( 1 \right)}={H}'}_{nn} 即为所求.
**B.**求解 :
将 用 展开:
---[c]
可见要求的是展开系数
将**[ii]**投影到 上有:
\left[ E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}-E_{n}^{\left( 0 \right)} \right]\left\langle \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +{H}'}_{\alpha n}-E_{n}^{\left( 1 \right)}\left\langle \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle =0
不难看出, 想要展开系数的表达式的话, 则要求 这样第三项就为 0.
整理得到: \left\langle \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle =\frac{H}'}_{\alpha n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}
将上述结论代回展开式**[c]**得到的 即为所求.
注意: 可不能忘, 那么 那一项怎么办? 这里全文最后会讲到.
**C.**求解 :
将**[iii]**投影到 上有:
整理得到:
将 用 展开后得到的
E_{n}^{\left( 2 \right)}=\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right|{H}'\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}=\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{\left| {H}'}_{\alpha n} \right|}^{2}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} 即为所求.
**D.**求解 :
如同B那样首先将 展开:
--------[d]
将**[iii]**投影到 有:
目的求得 就要求 , 这样最后一项即为0.
展开 , 整理得:
\left[ E_{\beta }^{\left( 0 \right)}-E_{n}^{\left( 0 \right)} \right]\left\langle \psi _{\beta }^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle =\frac{H}'}_{nn}{H}'}_{\beta n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)}-\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{H}'}_{\beta \alpha }{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}
\left\langle \psi _{\beta }^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle =\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{H}'}_{\beta \alpha }{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right]\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}-\frac{H}'}_{nn}{H}'}_{\beta n}{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}^{2}
则展开式**[d]**为:
\left| \psi _{n}^{\left( \text{2} \right)} \right\rangle \text{=}\sum\limits_{\beta \left( \ne n \right)}{\left[ \sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{H}'}_{\beta \alpha }{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right]\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}-\frac{H}'}_{nn}{H}'}_{\beta n}{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}^{2} \right]\left| \psi _{\beta }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }\text{+}\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle \left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle
注意这里同样有 , 但我们不能像一阶修正那样通过修改整体相位[1]直接消除这一项,
不过可以通过归一化关系计算 项的系数 :
是已知的,
应该注意到下面两点:
❶. 均是正交归一的态, 因为二者都是确定的 的本征方程的解.
❷. ... 都是修正项, 都不是归一的, 甚至不能说是一个态.[2]
综上可得:
下面先是省略了 带来的三阶项, 再又删除了所有的大于二阶的项
\begin{align} & \left\langle {\psi }_{n} | {\psi }_{n} \right\rangle =\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle \\ & \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ +\left\langle \psi _{n}^{\left( 1 \right)} | \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 1 \right)} | \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 1 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle \\ & \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ +\left\langle \psi _{n}^{\left( 2 \right)} | \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 2 \right)} | \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 2 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle \\ & \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ =1+\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 1 \right)} | \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 2 \right)} | \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle =1 \\ \end{align}
不难推出:
接着我们将右边的一阶修正态展开得到:
\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 2 \right)} | \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle =-\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{\left| {H}'}_{\alpha n} \right|}^{2}{\left( E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right)}^{2}
可以推出:
\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} | \psi _{n}^{\left( 2 \right)} \right\rangle =-\frac{1}{2}\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{\left| {H}'}_{\alpha n} \right|}^{2}{\left( E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right)}^{2}
这里有点小问题, 事实上 完全可以是个复数,
不过我想虚部可以通过整体调整一个相位取消掉.[[3]](#ref_3)
结合前面的展开式**[d]**最终写为:
\begin{align} & \left| \psi _{n}^{\left( \text{2} \right)} \right\rangle \text{=}\sum\limits_{\beta \left( \ne n \right)}{\left[ \sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{H}'}_{\beta \alpha }{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right]\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}-\frac{H}'}_{nn}{H}'}_{\beta n}{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}^{2} \right]\left| \psi _{\beta }^{\left( 0 \right)} \right\rangle } \\ & \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ -\frac{1}{2}\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{\left| {H}'}_{\alpha n} \right|}^{2}{\left( E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right)}^{2}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle \\ \end{align}
有的地方可能不包含最后一项, 其实也行吧, 但这也勉强算这篇文章的特色吧(笑. 数量级上来说, 的方向上大略是可以忽略这一项的. 因为零阶项就是 本身, 我们整出来的这一修正项相对来说很可能不痛不痒.
总结如下:
\left\{ \begin{align} & E_{n}^{\left( 1 \right)}={H}'}_{nn} \\ & \left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle \text{=}\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle } \\ & E_{n}^{\left( 2 \right)}=\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)}|{H}'\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}=\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{\left| {H}'}_{\alpha n} \right|}^{2}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \\ & \left| \psi _{n}^{\left( \text{2} \right)} \right\rangle \text{=}\sum\limits_{\beta \left( \ne n \right)}{\left[ \sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{H}'}_{\beta \alpha }{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right]\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}-\frac{H}'}_{nn}{H}'}_{\beta n}{\left[ E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\beta }^{\left( 0 \right)} \right]}^{2} \right]\left| \psi _{\beta }^{\left( 0 \right)} \right\rangle } \\ & \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ -\frac{1}{2}\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{\left| {H}'}_{\alpha n} \right|}^{2}{\left( E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right)}^{2}\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle \\ \end{align} \right.
顺带一提,能量的修正似乎有迹可循: \left\{ \begin{align} & E_{n}^{\left( 1 \right)}=\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right|{H}'\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle \\ & E_{n}^{\left( 2 \right)}=\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)}|{H}'\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle \\ \end{align} \right.
附录:
前文中站开式 里面缺了 的一项.
这里其实采取了一个近似手段:
是已知的.
应该注意到下面两点: ❶. 均是正交归一的态, 因为二者都是确定的 的本征方程的解. ❷. ... 都是修正项, 都不是归一的, 甚至不能说是一个态.
所以可以得到:
下列式子忽略了高阶段无穷小项 :
实际上 也是 的高阶无穷小项, 故略去.
上式可化为
即说明 项的系数是个纯虚数.
设 其中 是个实数且远小于1.
这样我们就可以如下述推导那样, 通过改变整体相位取消 这一项:
\begin{align} & \left| {\psi }_{n} \right\rangle =\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left| \psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle +o\left( \left| \psi _{n}^{\left( \text{1} \right)} \right\rangle \right) \\ & \ \ \ \ \ \ =\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)}|\psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle \left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }+o\left( \left| \psi _{n}^{\left( \text{1} \right)} \right\rangle \right) \\ & \ \ \ \ \ \ =\left[ 1+\left\langle \psi _{n}^{\left( 0 \right)}|\psi _{n}^{\left( 1 \right)} \right\rangle \right]\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }+o\left( \left| \psi _{n}^{\left( \text{1} \right)} \right\rangle \right) \\ & \ \ \ \ \ \ =\left[ 1+i\gamma \right]\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }+o\left( \left| \psi _{n}^{\left( \text{1} \right)} \right\rangle \right) \\ & \ \ \ \ \ \ \approx {e}^{i\gamma }\left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }+o\left( \left| \psi _{n}^{\left( \text{1} \right)} \right\rangle \right) \\ & \ \ \ \ \ \ ={e}^{i\gamma }\left[ \left| \psi _{n}^{\left( 0 \right)} \right\rangle +\sum\limits_{\alpha \left( \ne n \right)}{\frac{H}'}_{\alpha n}{E_{n}^{\left( 0 \right)}-E_{\alpha }^{\left( 0 \right)}\left| \psi _{\alpha }^{\left( 0 \right)} \right\rangle }+o\left( \left| \psi _{n}^{\left( \text{1} \right)} \right\rangle \right) \right] \\ \end{align}
上面约等号处使用的近似为: {e}^{i\gamma }=\sum\limits_{n=0}^{\infty }{\frac{\left( i\gamma \right)}^{n}{n!}\approx 1+i\gamma .