Skip to content

量子逻辑门与任意幺正操作的表示

量子信息处理本质上就是对编码的量子态进行一系列的幺正演化, 对 qubit 最基本的幺正操作被称为逻辑门(logic gate), 可再细分为一位门, 二位门, 三位门等.

qubit: 即俩态量子系统, 通常用电子的自旋作为例子, 而态空间基底通常记为

文中提到的所有的绕轴旋转操作全都是满足右手法则的.

前置知识:正樹:布洛赫球(Bloch Sphere)

本文会用到泡利矩阵, 虽然不懂也没关系, 但如果你想变成真正的懂哥还是建议参考 [[DLC]](https://zhuanlan.zhihu.com/p/340171183).

I. 几个重要的一位门:

一位门线路图一般表示为

**(1)**恒等操作:

**(2)**非门: \Rightarrow \left\{ \begin{align} & X\left| 0 \right\rangle =\left| 1 \right\rangle \\ & X\left| 1 \right\rangle =\left| 0 \right\rangle \\ \end{align} \right.

(3) 操作:

(4) 操作:

(5) Hadamard门 : \left\{ \begin{align} & H=\frac{1}{\sqrt{2}\left[ \begin{matrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \\ \end{matrix} \right] \\ & H=\frac{1}{\sqrt{2}\left[ \left( \left| 0 \right\rangle +\left| 1 \right\rangle \right)\langle 0|+\left( \left| 0 \right\rangle -\left| 1 \right\rangle \right)\langle 1| \right] \\ & H\left| 0 \right\rangle =\frac{1}{\sqrt{2}\left( \left| 0 \right\rangle +\left| 1 \right\rangle \right)=\left| + \right\rangle \\ & H\left| 1 \right\rangle =\frac{1}{\sqrt{2}\left( \left| 0 \right\rangle -\left| 1 \right\rangle \right)=\left| - \right\rangle \\ \end{align} \right.

(6) 相移门: {R}_{z}\left( \varphi \right)=\left[ \begin{matrix} 1 & 0 \\ 0 & {e}^{i\varphi } \\ \end{matrix} \right]\Rightarrow \left\{ \begin{align} & {R}_{z}\left( \varphi \right)\left| 0 \right\rangle =\left| 0 \right\rangle \\ & {R}_{z}\left( \varphi \right)\left| 1 \right\rangle ={e}^{i\varphi }\left| 1 \right\rangle \\ & {R}_{z}\left( \varphi \right)\left[ \begin{matrix} \alpha \\ \beta \\ \end{matrix} \right]=\left[ \begin{matrix} \alpha \\ {e}^{i\varphi }\beta \\ \end{matrix} \right] \\ \end{align} \right.

可以说相移门的作用是在Bloch 球面上绕 轴旋转角度 , 这很容易看出来.

在布洛赫球上, 态 对应的点是 \left\{ \begin{align} &直角坐标: \psi \left( \cos \varphi \sin\theta ,\sin\varphi \sin\theta ,\cos\theta \right) \\ &球坐标: \psi \left( 1,\varphi ,\theta \right) \\ \end{align} \right.

II. 任何作用在 qubit 的幺正运算都可以利用 Hadamard 门与相移门实现:

一个幺正操作对qubit 来说不过是将态从布洛赫球面上的一个点移动到另一个点, 而任意的一个移动过程完全可以通过 Hadamard 门相移门的组合来实现:

在布洛赫球面上把态从 移动到 的幺正运算为:

我们用一个布洛赫球来理解这个过程: [1] 注意下面的{\varphi }_{2}<0\ ,\ {\theta }_{2}-{\theta }_{1}<0

下面说的旋转均满足右手法则幺正操作 可以分为三个部分分析:

其中 是绕 轴反着旋转 这样我们就从 到达 点.

中间 则是绕 轴旋转 这样我们就从 点到达 点.

最后 则是绕 轴旋转 这样我们就从 点到达 .

是绕 , 为什么? 下面就会讲到这个问题.

III. 绕另外俩轴旋转的表达方法:

轴旋转对应的幺正矩阵: {R}_{x}\left( \theta \right)={e}^{-i\frac{\theta }{2}{\sigma }_{x}=\left[ \begin{matrix} \cos \frac{\theta }{2} & -i\sin \frac{\theta }{2} \\ -i\sin \frac{\theta }{2} & \cos \frac{\theta }{2} \\ \end{matrix} \right]

轴旋转对应的幺正矩阵: {R}_{y}\left( \theta \right)={e}^{-i\frac{\theta }{2}{\sigma }_{y}=\left[ \begin{matrix} \cos \frac{\theta }{2} & -\sin \frac{\theta }{2} \\ \sin \frac{\theta }{2} & \cos \frac{\theta }{2} \\ \end{matrix} \right]

简单推导: ${e}^{-i\frac{\theta }{2}{\sigma }_{x}=\sum\limits_{n=0}{\frac{\left( -i\frac{\theta }{2}{\sigma }_{x} \right)}^{n}{n!}=\sum\limits_{n=0}{\frac{\left( -i\frac{\theta }{2} \right)}^{n}{n!}\sigma _{x}^{n}$ 引入条件 $\left\{ \begin{align} & \sigma _{x}^{2n}=\left[ \begin{matrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ \end{matrix} \right] \\ & \sigma _{x}^{2n+1}=\left[ \begin{matrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \\ \end{matrix} \right] \\ \end{align} \right.$ $\Rightarrow {e}^{-i\frac{\theta }{2}{\sigma }_{x}=\sum\limits_{m=0}{\frac{\left( -i\frac{\theta }{2} \right)}^{2m}{\left( 2m \right)!}\left[ \begin{matrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ \end{matrix} \right]}+\sum\limits_{m=0}{\frac{\left( -i\frac{\theta }{2} \right)}^{2m+1}{\left( 2m+1 \right)!}\left[ \begin{matrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \\ \end{matrix} \right]}$ $\Rightarrow {e}^{-i\frac{\theta }{2}{\sigma }_{x}=\left[ \begin{matrix} \cos \frac{\theta }{2} & 0 \\ 0 & \cos \frac{\theta }{2} \\ \end{matrix} \right]+\left[ \begin{matrix} 0 & -i\sin x \\ -i\sin x & 0 \\ \end{matrix} \right]=\left[ \begin{matrix} \cos \frac{\theta }{2} & -i\sin \frac{\theta }{2} \\ -i\sin \frac{\theta }{2} & \cos \frac{\theta }{2} \\ \end{matrix} \right]$

前面提到的是绕, 证明如下:

\begin{align} & H{R}_{z}\left( \theta \right)H=\frac{1}{2}\left[ \begin{matrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \\ \end{matrix} \right]\left[ \begin{matrix} 1 & 0 \\ 0 & {e}^{i\theta } \\ \end{matrix} \right]\left[ \begin{matrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \\ \end{matrix} \right]=\frac{1}{2}\left[ \begin{matrix} 1 & {e}^{i\theta } \\ 1 & -{e}^{i\theta } \\ \end{matrix} \right]\left[ \begin{matrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \\ \end{matrix} \right] \\ & \Rightarrow H{R}_{z}\left( \theta \right)H=\frac{1}{2}\left[ \begin{matrix} 1+{e}^{i\theta } & 1-{e}^{i\theta } \\ 1-{e}^{i\theta } & 1+{e}^{i\theta } \\ \end{matrix} \right] \\ \end{align}

代入结论 {e}^{i\theta }=1+{e}^{i\frac{\theta }{2}2i\sin \frac{\theta }{2}=-1+{e}^{i\frac{\theta }{2}2\cos \frac{\theta }{2} [2]

得到 H{R}_{z}\left( \theta \right)H={e}^{i\frac{\theta }{2}\left[ \begin{matrix} \cos \frac{\theta }{2} & -i\sin \frac{\theta }{2} \\ -i\sin \frac{\theta }{2} & \cos \frac{\theta }{2} \\ \end{matrix} \right]={e}^{i\frac{\theta }{2}{R}_{x}\left( \theta \right)

[附录1]

目的是证明在布洛赫球面上任意的一个移动过程完全可以通过 Hadamard 门相移门的组合来实现. 具体而言就是在布洛赫球面上把态从 移动到 的幺正运算为:

我们不妨将 作为一个中转站, 先证明任何一个态都可以通过这俩门由 作用于得到 :

\begin{align} & \ \ \ \ \ \ H\left| 0 \right\rangle =\frac{1}{\sqrt{2}\left( \left| 0 \right\rangle +\left| 1 \right\rangle \right) \\ & \Rightarrow {R}_{z}\left( \theta \right)H\left| 0 \right\rangle =\frac{1}{\sqrt{2}\left( \left| 0 \right\rangle +{e}^{i\theta }\left| 1 \right\rangle \right) \\ & \Rightarrow H{R}_{z}\left( \theta \right)H\left| 0 \right\rangle =\frac{1}{2}\left( \left| 0 \right\rangle +\left| 1 \right\rangle +{e}^{i\theta }\left| 0 \right\rangle -{e}^{i\theta }\left| 1 \right\rangle \right) \\ & \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ =\frac{1}{2}\left[ \left( 1+{e}^{i\theta } \right)\left| 0 \right\rangle +(1-{e}^{i\theta })\left| 1 \right\rangle \right] \\ & \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ ={e}^{i\frac{\theta }{2}\left[ \cos \frac{\theta }{2}\left| 0 \right\rangle -i\sin \frac{\theta }{2}\left| 1 \right\rangle \right]={e}^{i\frac{\theta }{2}\left[ \cos \frac{\theta }{2}\left| 0 \right\rangle +{e}^{-i\frac{\pi }{2}\sin \frac{\theta }{2}\left| 1 \right\rangle \right] \\ \end{align}

的作用也可以通过这个结论也可以用来验证. 可以看看沿着 $z$ 轴方向的 $\left| 0 \right\rangle$ 被移动到了哪里, 相关讨论在文章最后的**[附录3]**.

\Rightarrow {R}_{z}\left( \varphi +\frac{\pi }{2} \right)H{R}_{z}\left( \theta \right)H\left| 0 \right\rangle ={e}^{i\frac{\theta }{2}\left[ \cos \frac{\theta }{2}\left| 0 \right\rangle +{e}^{i\varphi }\sin \frac{\theta }{2}\left| 1 \right\rangle \right]

这也就是说任何一个态都可以通过达到.

已知初态与终态分别为 \left\{ \begin{align} & \left| {\psi }_{1} \right\rangle =\cos \frac{\theta }_{1}{2}\left| 0 \right\rangle +{e}^{i{\varphi }_{1}\sin \frac{\theta }_{1}{2}\left| 1 \right\rangle \\ & \left| {\psi }_{2} \right\rangle =\cos \frac{\theta }_{2}{2}\left| 0 \right\rangle +{e}^{i{\varphi }_{2}\sin \frac{\theta }_{2}{2}\left| 1 \right\rangle \\ \end{align} \right.

由前面的公式可知有 \left\{ \begin{align} & \left| {\psi }_{1} \right\rangle ={R}_{z}\left( {\varphi }_{1}+\frac{\pi }{2} \right)H{R}_{z}\left( {\theta }_{1} \right)H\left| 0 \right\rangle \\ & \left| {\psi }_{2} \right\rangle ={R}_{z}\left( {\varphi }_{2}+\frac{\pi }{2} \right)H{R}_{z}\left( {\theta }_{2} \right)H\left| 0 \right\rangle \\ \end{align} \right.

通过 的表达式显然也可以得到

对于旋转操作 的逆算符自然是反着转, 即 而 ${H}^{2}=\frac{1}{2}\left[ \begin{matrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \\ \end{matrix} \right]\left[ \begin{matrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \\ \end{matrix} \right]=\left[ \begin{matrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ \end{matrix} \right]=I\Rightarrow {H}^{-1}=H$

所以有

再将上式代入

得到

看着长, 实际上这个方法或许更简单. 不过为了引出旋转操作的介绍, 前面的方法也不能少.

done here.

[附录2]

证明结论 {e}^{i\varphi }=1+{e}^{i\frac{\varphi }{2}2i\sin \frac{\varphi }{2}=-1+{e}^{i\frac{\varphi }{2}2\cos \frac{\varphi }{2}

方法1:

\begin{align} & {e}^{i\varphi }=\cos \varphi +i\sin \varphi \\ & \ \ \ \ =-1+2{\cos }^{2}\frac{\varphi }{2}+2i\sin \frac{\varphi }{2}\cos \frac{\varphi }{2}=-1+\left( \cos \frac{\varphi }{2}+i\sin \frac{\varphi }{2} \right)2\cos \frac{\varphi }{2}=-1+{e}^{i\frac{\varphi }{2}2\cos \frac{\varphi }{2} \\ & \ \ \ \ =1-2{\sin }^{2}\frac{\varphi }{2}+2i\sin \frac{\varphi }{2}\cos \frac{\varphi }{2}=1+\left( \cos \frac{\varphi }{2}+i\sin \frac{\varphi }{2} \right)2i\sin \frac{\varphi }{2}=1+{e}^{i\frac{\varphi }{2}2i\sin \frac{\varphi }{2} \\ \end{align}

方法2:

\begin{align} & {e}^{i\varphi }={e}^{i\frac{\varphi }{2}\left( \cos \frac{\varphi }{2}+i\sin \frac{\varphi }{2} \right)={e}^{i\frac{\varphi }{2}\left( \cos \frac{\varphi }{2}-i\sin \frac{\varphi }{2}+2i\sin \frac{\varphi }{2} \right)=1+{e}^{i\frac{\varphi }{2}2i\sin \frac{\varphi }{2} \\ & \\ & {e}^{i\varphi }={e}^{i\frac{\varphi }{2}\left( \cos \frac{\varphi }{2}+i\sin \frac{\varphi }{2} \right)={e}^{i\frac{\varphi }{2}\left[ 2\cos \frac{\varphi }{2}-\left( \cos \frac{\varphi }{2}-i\sin \frac{\varphi }{2} \right) \right]=-1+{e}^{i\frac{\varphi }{2}2\cos \frac{\varphi }{2} \\ \end{align}

[附录3]

由**[附录1]**知 H{R}_{z}\left( \theta \right)H\left| 0 \right\rangle ={e}^{i\frac{\theta }{2}\left[ \cos \frac{\theta }{2}\left| 0 \right\rangle +{e}^{-i\frac{\pi }{2}\sin \frac{\theta }{2}\left| 1 \right\rangle \right]

\left| \psi \right\rangle =H{R}_{z}\left( \theta \right)H\left| 0 \right\rangle =\cos \frac{\theta }{2}\left| 0 \right\rangle +{e}^{-i\frac{\pi }{2}\sin \frac{\theta }{2}\left| 1 \right\rangle =\left[ \begin{matrix} \cos \frac{\theta }{2} \\ -i\sin \frac{\theta }{2} \\ \end{matrix} \right]

结合公式

可知 , 如下图所示, 是绕 轴转了角度 .

参考

  • ^文章最后[附录1]处还给出了另一个比较轻松(?)的证明方法.
  • ^该结论在文章最后的[附录2]处有详细证明

用 Markdown 与 LaTeX 记录清晰、可复查的学习过程。